เลือกกระจก Curtain Wall อาคารสำนักงานให้ผ่าน BEC และคุ้มทุน: เทียบ OTTV กับราคาจริง 3 กลุ่มกระจก

ทำไมการเลือกกระจกผนังบานสูงถึงกระทบทั้งงบประมาณและกฎหมาย

กระทรวงพลังงานออกกฎกระทรวงกำหนดประเภทหรือขนาดของอาคาร มาตรฐาน หลักเกณฑ์ และวิธีการในการออกแบบอาคารเพื่อการอนุรักษ์พลังงาน พ.ศ. 2563 หรือที่รู้จักกันในชื่อ Building Energy Code (BEC*) บังคับใช้กับอาคาร 9 ประเภท เช่น สำนักงาน โรงแรม ห้างสรรพสินค้า สถานพยาบาล ที่มีพื้นที่รวมทุกชั้นตั้งแต่ 2,000 ตารางเมตรขึ้นไป ผนังกระจกบานสูง (Curtain Wall*) เป็นองค์ประกอบเปลือกอาคารที่มีผลต่อค่าประหยัดพลังงานมากที่สุดจุดหนึ่ง โดยเฉพาะเมื่อสัดส่วนพื้นที่กระจกต่อผนังภายนอก (WWR*) มีสัดส่วนสูงขึ้นตามเทรนด์อาคารสำนักงานยุคใหม่ที่ต้องการภาพลักษณ์ทันสมัย

ปัญหาที่พบบ่อยคือสถาปนิกเลือกชนิดกระจกช้าเกินไป มักจะเลือกในขั้น Detail Design ทั้งที่ค่า OTTV* ควรถูกคำนวณตั้งแต่ขั้น Concept Design เพื่อให้ควบคุมงบประมาณเปลือกอาคารได้ตั้งแต่ต้น ไม่ใช่มาปรับสเปคทีหลังเมื่องบบานปลายหรือคำนวณแล้วไม่ผ่านเกณฑ์ BEC

ตาราง Spec จริง: 3 กลุ่มกระจกเทียบค่า OTTV และราคา

งานวิจัยแนวทางออกแบบผนังกระจกอาคารสำนักงานเพื่อการอนุรักษ์พลังงาน (มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 2567) ใช้ข้อมูลสัมภาษณ์บริษัทสถาปนิกที่มีประสบการณ์ออกแบบอาคารสูงในกรุงเทพมหานคร และอ้างอิงราคากระจกจริงจากบริษัท เอจีซี แฟลทกลาส (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน) มาวิเคราะห์ค่า OTTV เทียบราคาทั้ง 8 ทิศทาง สามารถจำแนกกระจกที่ใช้ในผนังบานสูงออกเป็น 3 กลุ่มดังนี้

กลุ่มกระจก	ชนิด	ช่วงราคาวัสดุกระจก (บาท/ตร.ม.)	ลักษณะเด่น
กลุ่ม 1	Laminate Glass	12,500 - 13,500	ราคาเข้าถึงง่ายที่สุด เหมาะกับงบจำกัดที่ยังต้องผ่านเกณฑ์ BEC
กลุ่ม 2	Insulated Glass (IGU*)	15,500 - 16,500	สมดุลระหว่างค่าประหยัดพลังงานกับราคา ใช้งานได้กว้างที่สุด
กลุ่ม 3	Laminated-Insulated Glass	17,500 - 20,000	ค่าประหยัดพลังงานสูงสุดในกลุ่มศึกษา เหมาะกับ Facade ที่รับแดดจัดทุกทิศ

หมายเหตุสำคัญ: ตัวเลขราคานี้เป็นค่าวัสดุกระจกอ้างอิงจากงานวิจัยปี 2567 เท่านั้น ยังไม่รวมค่าติดตั้ง ค่าโครงอลูมิเนียม ค่าซีลแลนต์ และค่าดำเนินการหน้างาน ไม่ควรนำไปใช้เป็นราคามาตรฐานหรือใบเสนอราคาโดยตรง ราคากระจกจริงเปลี่ยนแปลงตามภาวะตลาดวัตถุดิบและสเปคเฉพาะโครงการ ควรขอใบเสนอราคาปัจจุบันจาก SMG ประกอบการตั้งงบเสมอ

เมื่อนำค่า OTTV ของกระจกแต่ละชนิดมาเรียงจากน้อยไปมากและเทียบกับราคาในรูปแบบกราฟแบบจุด งานวิจัยพบแนวโน้มว่าความสัมพันธ์ระหว่างค่าความร้อนกับราคาไม่ได้เป็นเส้นตรงเสมอไป มีทั้งกลุ่มที่ค่าความร้อนต่ำมากแต่ราคาสูง กลุ่มค่าความร้อนปานกลางที่ราคาปานกลางถึงต่ำ และกลุ่มค่าความร้อนสูงที่ราคากลับไม่ได้ต่ำกว่ากลุ่มอื่นเสมอไป ซึ่งหมายความว่าการเลือกกระจกที่แพงที่สุดไม่ได้การันตีความคุ้มค่าสูงสุดในทุกกรณี

SMG Unique Insight: มองหา "จุดคุ้มค่า" ไม่ใช่กระจกแพงที่สุด

Decision Guide: เลือกกระจกตามตำแหน่งใช้งานและ Use Case

ตำแหน่งที่กระจกถูกนำไปติดตั้งบนเปลือกอาคารมีผลต่อสเปคที่ควรเลือกไม่แพ้ค่า OTTV โดยแบ่งเป็นสองตำแหน่งหลัก คือส่วน Vision* ที่มองเห็นวิวได้ กับส่วน Spandrel* ที่บังหน้าโครงสร้างหรือพื้นอาคาร ซึ่งกฎหมายควบคุมอาคารกำหนดให้กระจกภายนอกสุดต้องเป็นกระจก 2 แผ่นติดฟิล์มก่อนนำมาใช้ทั้งสองตำแหน่ง

• งบจำกัด เน้นผ่านเกณฑ์ BEC เป็นหลัก: เริ่มจากกระจกกลุ่ม 2 Insulated Glass ซึ่งให้สมดุลระหว่างราคาและค่าประหยัดพลังงานดีที่สุดในกลุ่มศึกษา
• เน้นประหยัดพลังงานสูงสุด อาคารมี WWR สูงทุกทิศ: พิจารณากระจกกลุ่ม 3 Laminated-Insulated Glass โดยเฉพาะด้านทิศตะวันตกและทิศใต้ที่รับความร้อนจากรังสีอาทิตย์มากที่สุด
• อาคารสูงตั้งแต่ 29 ชั้นขึ้นไป ระบบผนังกระจกแบบ Unitized*: ควรคำนวณค่า Wind Load เฉพาะโครงการก่อนกำหนดความหนากระจกและอลูมิเนียม ไม่ใช้ตารางอ้างอิงทั่วไปแทนการคำนวณจริง
• โครงการที่ต้องควบคุมงบเปลือกอาคารตั้งแต่ Concept Design: ขอให้ SMG ช่วยคำนวณ OTTV เทียบราคาแบบ Green Zone ก่อนเข้า Detail Design เพื่อลดความเสี่ยงงบบานปลาย

ขั้นตอนกำหนดงบและเลือกกระจกผนังบานสูงแบบมืออาชีพ

จากกระบวนการที่งานวิจัยสรุปไว้ สถาปนิกและเจ้าของโครงการสามารถใช้เป็นลำดับขั้นตอนเลือกกระจกผนังบานสูงได้ดังนี้

1. กำหนดโครงสร้างต้นทุนโครงการ โดยแบ่งมูลค่าโครงการรวม 100 เปอร์เซ็นต์เป็นต้นทุนค่าก่อสร้างประมาณ 60 เปอร์เซ็นต์ ส่วนที่เหลือเป็นภาษีมูลค่าเพิ่มและค่าใช้จ่ายอื่น
2. กำหนดความกว้างแผงกระจกที่จะใช้ เช่น 1.5, 1.6, 1.7, 1.8, 1.9 หรือ 2.0 เมตร
3. คำนวณค่า Wind Load เฉพาะโครงการ ด้วยการคำนวณเชิงวิศวกรรมหรือทดสอบอุโมงค์ลมเพื่อดูค่าลมดูดและลมผลัก
4. นำค่า Wind Load มายืนยันความหนากระจกและความหนาอลูมิเนียมที่เหมาะสม
5. เลือกขนาดหน้าตัดเสาอลูมิเนียม ซึ่งความกว้างที่นิยมใช้อยู่ระหว่าง 80-110 มิลลิเมตร ตามรายการคำนวณจากวิศวกรและความสวยงามที่สถาปนิกต้องการ
6. เลือกชนิดกระจกโดยนำค่าความหนา ค่า SHGC* ค่า VT* และค่า U* จากผู้ผลิตมาคำนวณหาค่า OTTV ในโปรแกรม BEC
7. เปรียบเทียบค่า OTTV กับราคากระจกของผู้ผลิตแต่ละราย เพื่อเลือกกระจกที่เหมาะสมตามค่าประหยัดพลังงาน งบประมาณ หรือนโยบายของเจ้าของโครงการ

ทำไมควรวางแผนกระจกประหยัดพลังงานตั้งแต่วันนี้

งานวิจัยชี้ว่าอาคารที่ออกแบบผ่านเกณฑ์ BEC ช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานให้ผู้ประกอบการได้ประมาณ 10-20 เปอร์เซ็นต์ และภาครัฐมีเป้าหมายผลักดันอาคารให้ผ่านเกณฑ์นี้ราว 3,650 แห่งทั่วประเทศ เพื่อลดการใช้พลังงานและลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในระยะยาว ซึ่งสอดคล้องกับข้อเสนอแนะเชิงนโยบายในงานวิจัยที่ระบุว่าภาครัฐควรส่งเสริมการผลิตและการใช้กระจกอนุรักษ์พลังงานให้มากขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ในทางปฏิบัติ นี่หมายความว่าเทรนด์การบังคับใช้และตรวจสอบเกณฑ์ BEC มีแนวโน้มเข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ ไม่ใช่ผ่อนคลายลง สถาปนิกและเจ้าของโครงการที่วางแผนสเปคกระจกให้ผ่านเกณฑ์ด้วยส่วนต่างที่มากพอตั้งแต่ขั้น Concept Design จะมีความยืดหยุ่นมากกว่าในการปรับแบบภายหลัง หากมาตรฐานหรือวิธีคำนวณมีการปรับปรุงเพิ่มเติมในอนาคต นอกจากนี้อาคารที่ผ่านเกณฑ์ BEC ยังช่วยเสริมภาพลักษณ์ด้าน ESG ให้กับองค์กร ซึ่งเป็นประเด็นที่เจ้าของอาคารสำนักงานให้ความสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ ควบคู่ไปกับความต้องการภาพลักษณ์ทันสมัยจากผนังกระจกบานสูงรอบอาคาร

เครื่องมือช่วยประเมินเบื้องต้นจาก SMG

เพื่อให้สถาปนิกเห็นภาพหลักการ OTTV เทียบราคาก่อนเข้าสู่การคำนวณจริง SMG มีเครื่องมือช่วยประเมินเบื้องต้น 2 ตัว

• ระบบวิเคราะห์ประสิทธิภาพกระจกและเกณฑ์พลังงานอาคาร: ใช้เปรียบเทียบค่า OTTV, SHGC, U-Value และ VLT ของกระจกแต่ละรุ่นแบบรายแผ่น เหมาะสำหรับทำความเข้าใจสเปคกระจกเบื้องต้นก่อนเข้าโครงการ ทดลองใช้เครื่องมือ
• Curtain Wall Studio: เครื่องมือแบ่งช่องกระจก ตรวจสอบความหนาต่อแรงลม และประเมิน OTTV เบื้องต้นแบบคัดกรอง สังเคราะห์จากงานวิจัยฉบับเดียวกับบทความนี้ ขอบเขตการใช้งานออกแบบไว้สำหรับงานที่พักอาศัยแนวราบและงานต่อเติมไม่เกิน 4 ชั้นเท่านั้น ยังไม่ครอบคลุมอาคารสูงแบบสำนักงานในบทความนี้ แต่ช่วยให้เห็นหลักการ Green Zone แบบจับต้องได้ก่อนคุยกับวิศวกรจริง ทดลองใช้เครื่องมือ

ตัวเลขจากเครื่องมือทั้งสองเป็นการประมาณเพื่อคุยงานเบื้องต้นเท่านั้น อาคารสูงประเภทสำนักงานจำเป็นต้องคำนวณค่า OTTV จริงด้วยโปรแกรม BEC และให้วิศวกรออกแบบยืนยันค่า Wind Load เฉพาะโครงการเสมอ

คำถามที่พบบ่อย

OTTV คืออะไร ต่างจาก U-Value และ SHGC อย่างไร

OTTV หรือ Overall Thermal Transfer Value คือค่าการถ่ายเทความร้อนรวมของผนังด้านนอกอาคารทั้งระบบ มีหน่วยเป็นวัตต์ต่อตารางเมตร ส่วน U-Value คือค่าความร้อนที่ถ่ายเทผ่านกระจกเพียงจุดเดียวเมื่ออุณหภูมิต่างกัน 1 องศาเซลเซียส และ SHGC คือสัดส่วนความร้อนจากรังสีอาทิตย์ที่ส่งผ่านกระจกเข้ามา ค่า OTTV จึงเป็นค่ารวมที่ใช้ยืนยันว่าอาคารทั้งหลังผ่านเกณฑ์ BEC หรือไม่ ไม่ใช่ค่าของกระจกชนิดเดียว

อาคารแบบไหนต้องผ่านเกณฑ์ BEC

อาคาร 9 ประเภทตามกฎกระทรวงพลังงาน พ.ศ. 2563 ได้แก่ โรงมหรสพ โรงแรม สถานบริการ สถานพยาบาล สถานศึกษา สำนักงานหรือที่ทำการ ห้างสรรพสินค้าหรือศูนย์การค้า อาคารชุด และอาคารชุมนุมคน ที่มีพื้นที่รวมทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันตั้งแต่ 2,000 ตารางเมตรขึ้นไป ต้องออกแบบผ่านเกณฑ์ BEC

กระจกราคาแพงที่สุดคือกระจกที่ประหยัดพลังงานดีที่สุดเสมอไปหรือไม่

ไม่เสมอไป งานวิจัยพบว่าความสัมพันธ์ระหว่างค่า OTTV กับราคาไม่ได้เป็นเส้นตรง มีกระจกบางสเปคที่ค่าความร้อนต่ำแต่ราคาไม่สูงเท่ากระจกกลุ่มแพงที่สุด สถาปนิกจึงควรเทียบกราฟ OTTV กับราคาก่อนตัดสินใจ แทนที่จะเลือกสเปคสูงสุดโดยอัตโนมัติ