มาตรฐาน EN 12150 vs มอก. 965-2560: กระจกเทมเปอร์คืออะไร? เปรียบเทียบ Spec จริง AN vs HS vs TP
Heat Treatment — กระบวนการให้ความร้อนแก่กระจกเพื่อเปลี่ยนคุณสมบัติ แบ่งเป็น 3 ระดับ: ไม่อบ (AN), อบกึ่งเทมเปอร์ (HS), อบเทมเปอร์เต็ม (TP)
กระจกเทมเปอร์คืออะไร? กระบวนการผลิตและหลักการทำงาน
กระจกเทมเปอร์ (Tempered Glass หรือ Fully Tempered / FT) คือกระจกที่นำกระจกแผ่นธรรมดา (Annealed Glass) ไปอบที่อุณหภูมิสูงกว่า 600°C แล้วเป่าลมแรงดันสูงให้เย็นตัวลงอย่างรวดเร็ว (Quenching) ผิวนอกจะแข็งตัวก่อนเนื้อในทำให้เกิด Surface Compression ที่ผิวกระจก ซึ่งเป็นตัวสร้างความแข็งแรงพิเศษ
Surface Compression — แรงอัดที่ผิวหน้ากระจก เกิดจากกระบวนการอบเทมเปอร์ที่ทำให้ผิวนอกแข็งตัวก่อนเนื้อใน ยิ่งค่าสูง กระจกยิ่งทนแรงกระแทกได้ดี
ข้อสำคัญที่ต้องรู้: กระจกเทมเปอร์ไม่สามารถตัด เจาะ หรือเจียรได้หลังอบ การดัดแปลงใดๆ ต้องทำก่อนเข้าเตาอบเท่านั้น — หากลูกค้าถามว่า "ตัดกระจกเทมเปอร์ได้ไหม?" คำตอบคือ ไม่ได้เด็ดขาด ต้องสั่งขนาดที่ถูกต้องตั้งแต่แรก
เปรียบเทียบ 3 ระดับ Heat Treatment: AN vs HS vs TP — ตาราง Spec จริง
| คุณสมบัติ | AN (Annealed) | HS (Heat Strengthened) | TP (Tempered) |
|---|---|---|---|
| ความหมาย | กระจกไม่อบ (Baseline) | อบกึ่งเทมเปอร์ | อบเทมเปอร์เต็ม |
| ความแข็งแรงเทียบ AN | 1x (Baseline) | ≈ 2 เท่า | ≈ 4-5 เท่า |
| Surface Compression† | — | 3,500–7,500 PSI* | >10,000 PSI* |
| ลักษณะเมื่อแตก | ชิ้นใหญ่ คมแหลม อันตราย | ชิ้นใหญ่กว่า TP อาจคงอยู่ในเฟรม | เม็ดเล็กมาก ไม่มีคม ปลอดภัย |
| Safety Glass#? | ไม่ใช่ | ไม่ใช่ | ใช่ ✅ |
| ตัด/เจาะหลังอบได้? | ได้ | ไม่ได้ | ไม่ได้ |
| ความเสี่ยง NiS*** | ไม่มี | ต่ำมาก | มี — แก้ด้วย Heat Soak§ |
| มาตรฐาน | ASTM C 1036 | ASTM C 1048 | ASTM C 1048, EN 12150, มอก. 965-2560 |
* PSI (Pounds per Square Inch) — หน่วยวัดแรงอัดบนพื้นผิวกระจก ยิ่งค่าสูง กระจกยิ่งแข็งแรง เทียบได้ว่า 10,000 PSI ≈ 69 MPa
# Safety Glass — กระจกนิรภัย คือกระจกที่เมื่อแตกแล้วลดความเสี่ยงบาดเจ็บ ตามกฎหมายไทยและมาตรฐานสากล เฉพาะกระจกเทมเปอร์ (TP) และลามิเนต (LAM) เท่านั้นที่จัดเป็น Safety Glass
สถานการณ์จริง: ถ้าลูกค้าถามว่า "HS กับ TP ใช้แทนกันได้ไหม?" — คำตอบคือ ไม่ได้ เพราะ HS ไม่ถือเป็น Safety Glass ตามกฎหมาย แต่ Guardian แนะนำให้ใช้ HS แทน TP ในงานที่ไม่บังคับ Safety Glass เช่น Spandrel หรือ IGU เพื่อลดความเสี่ยง Spontaneous Breakage**
** Spontaneous Breakage — การแตกเองของกระจกเทมเปอร์โดยไม่มีแรงกระแทก สาเหตุหลักคือ NiS (Nickel Sulfide) Inclusion ที่ขยายตัวภายในเนื้อกระจกหลังอบ
EN 12150 vs มอก. 965-2560: ต่างกันอย่างไร? ตารางเปรียบเทียบมาตรฐาน
| หัวข้อ | EN 12150 (ยุโรป) | มอก. 965-2560 (ไทย) |
|---|---|---|
| ออกโดย | CEN (European Committee for Standardization) | สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) |
| ขอบเขต | กระจกเทมเปอร์สำหรับอาคาร (Soda Lime Silicate) | กระจกเทมเปอร์ทั่วไป |
| Fragmentation Test‡ | ทดสอบบนชิ้นตัวอย่าง 1100×360 มม. นับชิ้นในพื้นที่ 50×50 มม. ≥40 ชิ้น (สำหรับ ≥4 มม.) กำหนดเวลานับ 3-5 นาทีหลังแตก | ทดสอบลักษณะการแตกตามมาตรฐานที่อ้างอิง ครอบคลุมจำนวนชิ้นส่วนขั้นต่ำเช่นเดียวกัน |
| การทดสอบเพิ่มเติม | Flatness, Edge Work Quality, Tolerances, Bending Strength | ครอบคลุมคุณสมบัติกายภาพและกลไกตามที่กำหนด |
| Heat Soak (EN 14179) | มาตรฐานแยกต่างหาก EN 14179 กำหนดการ Heat Soak ที่ ~290°C นาน 2+ ชม. | ไม่มีมาตรฐานแยกสำหรับ Heat Soak โดยเฉพาะ |
| การยอมรับในไทย | ใช้อ้างอิงในโครงการที่ต้องการมาตรฐานสากล | บังคับใช้ตามกฎหมายสำหรับผลิตภัณฑ์ในไทย |
| เชื่อมกับ ASTM | เทียบเคียงกับ ASTM C 1048 | อ้างอิงบางส่วนจาก ASTM C 1048 |
Fragmentation Test — การทดสอบลักษณะการแตกของกระจกเทมเปอร์ โดยนับจำนวนชิ้นส่วนในพื้นที่ 50×50 มม. กระจกที่ผ่านมาตรฐานต้องแตกเป็นชิ้นเล็กไม่น้อยกว่า 40 ชิ้น (สำหรับความหนา 4 มม. ขึ้นไป) ตาม EN 12150
สรุปสำหรับสถาปนิก: หากโครงการกำหนด Spec ตามมาตรฐานสากล ควรระบุ EN 12150 ในแบบ หากเป็นโครงการภายในประเทศที่ต้องผ่าน มอก. ให้ระบุ มอก. 965-2560 — ทั้งสองมาตรฐานครอบคลุมการทดสอบ Fragmentation เหมือนกัน แต่ EN 12150 มีรายละเอียดด้าน Flatness และ Edge Work ที่ชัดเจนกว่า
Decision Guide: เลือก AN, HS หรือ TP สำหรับงานจริงในไทย
| ประเภทงาน | แนะนำ | เหตุผล |
|---|---|---|
| ประตูบานเปลือย / ฉากกั้นอาบน้ำ | TP | กฎหมายบังคับ Safety Glass + ใช้ Fitting จับยึด |
| ผนังกระจก Curtain Wall | TP หรือ HS+LAM | TP สำหรับชั้นล่าง / HS ในชั้นสูงลด NiS Risk |
| Spandrel Panel (ส่วนทึบ) | HS | ไม่บังคับ Safety Glass + HS ลดเสี่ยงแตกเองจาก Thermal Stress |
| กระจกฉนวน IGU | HS (แนะนำ) หรือ TP | HS แตกแล้วยังคงอยู่ในเฟรม ลดเสี่ยง NiS |
| หน้าต่างบ้านทั่วไป (ไม่สูง) | AN หรือ LAM | ไม่มีแรงลมสูง งบประมาณจำกัด |
| ราวกันตกกระจก | TP+LAM (Laminated Tempered) | Safety Glass + ยังคงอยู่ในเฟรมเมื่อแตก |
| พื้นกระจก / บันได | TP+LAM (หลายชั้น) | รับน้ำหนัก + ป้องกันตกทะลุ |
สถานการณ์จริง: ถ้าลูกค้าถาม "ใช้กระจกธรรมดาแทนได้ไหม ประหยัดกว่า?" — ตอบว่า สำหรับประตูบานเปลือย ฉากกั้นอาบน้ำ และราวกันตก กฎหมายบังคับใช้ Safety Glass (TP หรือ LAM) ใช้กระจกธรรมดาไม่ได้ตามกฎหมาย และมีความเสี่ยงบาดเจ็บสูงมากหากแตก
NiS Inclusion และ Heat Soak Test — ความเสี่ยงที่ต้องรู้
ความเสี่ยงสำคัญที่สุดของกระจกเทมเปอร์คือ NiS Inclusion*** — สิ่งเจือปนขนาดเล็กมากในเนื้อกระจกที่เปลี่ยนโครงสร้างผลึกเมื่อได้รับความร้อนนาน ทำให้ขยายตัวและดันให้กระจกแตกจากภายในโดยไม่มีแรงกระแทก (Spontaneous Breakage**)
*** NiS Inclusion (Nickel Sulfide Inclusion) — สิ่งเจือปนขนาดเล็กมาก (เส้นผ่านศูนย์กลาง 0.05-0.5 มม.) ในเนื้อกระจก ที่เปลี่ยนจากเฟส Alpha เป็น Beta เมื่อได้รับความร้อนต่อเนื่อง ทำให้ปริมาตรเพิ่มขึ้น 2-4% ดันให้กระจกแตกจากภายใน
วิธีป้องกัน: Heat Soak Test§
Heat Soak Test§ คือกระบวนการอบกระจกเทมเปอร์ซ้ำที่อุณหภูมิ ~290°C เป็นเวลา 2 ชั่วโมงขึ้นไป เพื่อเร่งให้กระจกที่มี NiS แตกในโรงงานก่อนส่งมอบ ลดความเสี่ยงแตกเองหน้างานจริงได้อย่างมีนัยสำคัญ
Heat Soak Test — กระบวนการอบกระจกเทมเปอร์ซ้ำที่ ~290°C นาน 2+ ชั่วโมง ตามมาตรฐาน EN 14179 เพื่อเร่งให้กระจกที่มี NiS แตกในโรงงาน ลดความเสี่ยงแตกเองหน้างานจริง — SMG ให้บริการ Heat Soak Test 100% สำหรับทุกโครงการที่ต้องการ
สถานการณ์จริง: ถ้าลูกค้าถาม "ทำไมกระจกเทมเปอร์ถึงแตกเอง?" — อธิบายได้ว่า สาเหตุหลักคือ NiS Inclusion ซึ่งเป็นสิ่งเจือปนตามธรรมชาติในเนื้อกระจก ป้องกันได้ด้วยการสั่ง Heat Soak Test ก่อนติดตั้ง อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ เจาะลึก Heat Soak Test: มาตรฐานกำจัดระเบิดเวลาในกระจกเทมเปอร์
อ่านเพิ่มเติม:
- กระจกเทมเปอร์คืออะไร? ประวัติ วิธีผลิต และคุณสมบัติที่ควรรู้
- เจาะลึก Heat Soak Test: มาตรฐานกำจัดระเบิดเวลาในกระจกเทมเปอร์
- กระจกเทมเปอร์แตก — สาเหตุและวิธีป้องกัน
- SMG Safe Living Standard — มาตรฐานความปลอดภัยกระจก
ขอ Spec Sheet กระจกเทมเปอร์และ Heat Treatment ทุกระดับจาก SMG — ติดต่อทีมเทคนิค โทร 086-317-4966 หรือ LINE: @smg58
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
กระจกเทมเปอร์แข็งแรงกว่ากระจกธรรมดากี่เท่า?
กระจกเทมเปอร์ (TP) แข็งแรงกว่ากระจก Annealed (ธรรมดา) ประมาณ 4-5 เท่า โดยมี Surface Compression† มากกว่า 10,000 PSI* (≈ 69 MPa) เทียบกับกระจก Heat Strengthened (HS) ที่แข็งแรงกว่าประมาณ 2 เท่า ความแข็งแรงนี้ทำให้ทนแรงกระแทก แรงลม และการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิได้ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
EN 12150 กับ มอก. 965-2560 ต่างกันอย่างไร?
EN 12150 เป็นมาตรฐานยุโรปที่กำหนดรายละเอียดครอบคลุม Fragmentation Test‡, Flatness, Edge Work และ Bending Strength ส่วน มอก. 965-2560 เป็นมาตรฐานไทยที่ครอบคลุมคุณสมบัติกายภาพและกลไกของกระจกเทมเปอร์ ทั้งสองมาตรฐานกำหนดการทดสอบ Fragmentation เหมือนกัน แต่ EN 12150 มีรายละเอียดด้าน Tolerance ที่ชัดเจนกว่า โครงการในไทยที่ต้องการมาตรฐานสากลมักระบุ EN 12150 ควบคู่กับ มอก.
กระจก HS กับ TP ใช้แทนกันได้ไหม?
ไม่ได้ เพราะ HS ไม่ถือเป็น Safety Glass# ตามกฎหมาย จึงไม่สามารถใช้ในตำแหน่งที่กฎหมายบังคับ Safety Glass เช่น ประตูบานเปลือย ฉากกั้นอาบน้ำ หรือราวกันตก แต่ HS เหมาะกับงานบางประเภท เช่น Spandrel Panel หรือ IGU เพราะลดความเสี่ยง Spontaneous Breakage** ได้ดีกว่า TP (กระจก HS มีความเสี่ยง NiS ต่ำกว่ามาก)
ทำไมกระจกเทมเปอร์ถึงแตกเอง?
สาเหตุหลักคือ NiS Inclusion*** — สิ่งเจือปนขนาดเล็กมากในเนื้อกระจกที่ขยายตัวเมื่อได้รับความร้อนต่อเนื่อง ดันให้กระจกแตกจากภายในโดยไม่มีแรงกระแทก วิธีป้องกันคือสั่ง Heat Soak Test§ ก่อนติดตั้ง ซึ่ง SMG ให้บริการ Heat Soak Test 100% สำหรับทุกโครงการ อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ บทความ Heat Soak Test ของ SMG
ตัดหรือเจาะกระจกเทมเปอร์หลังอบได้ไหม?
ไม่ได้เด็ดขาด กระจกเทมเปอร์มีความเครียดภายในสูงมาก (Surface Compression >10,000 PSI*) หากพยายามตัด เจาะ หรือเจียรหลังอบ กระจกจะแตกทั้งแผ่นทันที ทุกการตัด เจาะ เจียร และขัดขอบต้องทำให้เสร็จก่อนเข้าเตาอบ — นี่คือเหตุผลที่การสั่งกระจกเทมเปอร์ต้องระบุขนาด รูเจาะ และรูปทรงให้ถูกต้อง 100% ตั้งแต่ตอนสั่ง
โทร: 086-317-4966, 083-4695969, 094-6639951 | LINE: @smg58 | เว็บไซต์: www.smg-con.co.th E-mail : [email protected]